فضا، نور، آب و افق

1
4960

سید هادی میرمیران چهره شاخص معماری و شهرسازی ایران در دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ شمسی محسوب می شود. پس از انقلاب و شروع جنگ برای یک دهه (دهه 60) هنر معماری ایران به علت ایدئولوژی حاکم و شرایط اقتصادی، به عنوان یک کالای بی مصرف و لوکس دچار انزوای شدید گشت. اما در اوایل دهه 70 جریان جدیدی از معماری با رویکرد تاریخگرایی اسلامی در ایران اغاز شد که تا اواخر دهه 80 ادامه داشت واثار میرمیران از نمونه های تحسین بر انگیز این دوران شمرده می شود

میرمیران در سال 1323 در شهر قزوین متولد شد. در دهه چهل زیر نظر اساتیدی چون سیحون در دانشکده هنر تهران در رشته معماری تحصیل کرد. پس از فارغ التحصیلی در واحد طراحی و معماری ذوب آهن اصفهان استخدام شد و تا سال 57 به کار درانجا ادامه داد. در دهه 40 و 50 شمسی که میرمیران به عنوان یک معمار جوان در اصفهان مشغول به کار بود، اسطوره های معماری این دو دهه فروغی، سیحون، فرمانفریان، نادر اردلان، کامران دیبا و حسین امانت به دنبال یافتن هویتی برای معماری ایران، اثاری به جا ماندنی خلق کردند

پس از انقلاب اسلامی و شروع جنگ ایران و عراق، معماری ایران در انزوا فرو رفت، اکثر معماران بزرگ پیش از انقلاب، کشور را ترک کردند و دنیای معماری دچار سکوتی محض گردید.  درهمین دوران میرمیران به عنوان سرپرست واحد طراحی (شرکت خانه سازی ایران) همگام با سیاستها ی اصلی کشور که همانا خانه سازی برای اقشار کم درآمد بود ‎رشرایط جنگی

 پس از جنگ معماری بار دیگر به عنوان ابزاری برای فرهنگ سازی و اعمال قدرت توسط حکومت مورد توجه قرار گرفت وبا خارج شدن کشور از شرایط جنگی، لزوم ساخت شهری شایسته حکومت و امت اسلامی به عنوان عنصری تبلیغاتی، سیاست ارجح حکومت محسوب می شد. در همین ایام میرمیران نیز شرکت مهندسی با عنوان ( نقش جهان پارس ) در پایتخت راه اندازی کرد. نقطه ی عطفِ معماری ایران پس از انقلاب، مسابقه ی طراحی فرهنگستان جمهوری اسلامی ایران در مرکز تهران است. نقش جهان پارس مقام اول مسابقه را کسب کرد. با اینکه طرح نفرِ پنجم مسابقه ساخته شد اما نقطه اغاز کارِ میرمیران به عنوان معماری شناخته شده و مشهور بود

طرح میرمیران اولین نمونه ی  تحسین برانگیز معماریِ تاریخگرا پس از انقلاب اسلامی است. چرا که تا آن زمان دیدِ تاریخگرایی اسلامی- ناشی از ایدئولوژی حکومت-  فقط به عناصر فرمی و اشکال مبتذل منجر شده بود

میرمیران در فرهنگستان جمهوری اسلامی ازمفهوم تضاد درون و بیرون در معماری  اسلامی و عنصر گنبد استفاده کرده بود. پس از این طرح تا سال ۸۵  که میرمیران به علت سرطان در سن ۵۹ سالگی فوت کرد. روش ایده پردازی و طراحی او در راستای جریان تاریخگرایی و هویتی که او مانند استادانش سیحون و فروغی به دنبال آن بود تکامل پیدا کرد

اندیشه میرمیران در پروسه کانسپت

زندگی و کار ۲۰ ساله ی میرمیران در اصفهان او را شیفته معماری دوران صفوی کرد و شناخت تجربی عمیقی در او بوجود اورد. او معتقد بود معماری اصفهان قلب معماری ایران است و ایران همگام با اروپا و سایر تمدن های باستانی نقش بسزای در تکامل معماری جهان دارد و وقت آن است که دوباره به آن بپیوندد. او چند عنصر را به عنوان اصول معماری اصفهان مشخص می کند که الفبای طرح های  او را تشکیل می دهند: «فضا، نور، آب و افق.» کاستن از ماده و افزایش فضا  با کمک نور و شیشه امضای اثار میر میران است. میرمیران همچون  اکثر معمار ان معاصر ایرانی به رابطه مخاطب در اثر معماری توجه نداشت و با دیدی تندیسگرایانه به تراشیدن فضای معماری می پرداخت

در دورانی که معماری ایران محدود به استفاده مبتذل از عناصر معماری اسلامی همچون گنبد، کاشی و حوض بود معماری میرمیرمان و دانشجویانش نقطه شروعی برای بازگشتِ هنر به معماری ایران بود و تاثیرات آن  بر دانشجویان و جامعه معماری امروز بی شک غیر قابل انکاراست. از اواخر دهه ۸۰ دید تاریخگرایی که میرمیران زنده کرده بود، کم کم به ورطه فراموشی سپرده شده و تفکر هم آوایی با روح ‎زمانه به لطف موجِ جدیدی ازمعماران تحصیل کرده در خارج، شبکه های ارتباطی، دانشگاه ها و نشریات معماری، جایگزین  اندیشه تاریخگرایی  در معماری شده است

تحلیل ساختمان سفارت ایران در برلین اثر سید هادی میرمیران

بنای کنسولگری، حجمی شفاف است که  حس سبکی را به مخاطب القا می کند. بنا از حجم های شناور و مستقل ایجاد شده و صفحات شیشه ای محیطی دراماتیک و روحانی ایجاد کرده اند و وحدت فضاییی زیبا  با فضای سبز اطراف خود دارند

پروسه طراحی بنای کنسولگری بر اساس دو اصل بنیان گذاشت

بنا باید نماینده معماری و فرهنگ سرزمین کهن ایران باشد

محل قرارگیری بنا (فرانکفورت) که از نظر تکنولوژی و فناوری از پیشرفته ترین شهرهای دنیا محسوب می شود. بنابر این در ساخت بنا باید از تکونولوژی روز دنیا در معماری استفاده شود

 بر این اساس میرمیران از سه اصل معماری ایرانی که الفبای اکثریت آثار او را تشکیل می دهد، درطرح استفاده کرد   1.سادگی نمای خارجی و پویایی فضای داخلی 2. نور و شفافیت 3. استفاده از مصالح ایرانی

گالری ایران ساختمان کنسولگری را به دو بخش تقسیم می کند. بخش اول به فعالیتهای روزانه اختصاص دارد(صدور ویزا) و بخش دوم مختص فعالیتهای رسمی دیپلماتیک است. فضای فعالیتهای روزانه ارتباط بصری و فضایی قوی با گالری برقرار می کند و در حقیقت این دو فضا یکی شده اند

فضای مورد نیاز دو بخش بوسیله حجمی با نمای سنگ قرمز سازماندهی شده است.سنگ قرمز تراورتن مستقیما از ایران به فرانکفورت اورده شده و به عنوان نمای سازه بتنی استفاده شده. در حقیقت میرمیران برای انکه رنگ و بوی از ایران زمین را وارد بنا کند و از این سنگ استفاده کرده است

در کل اختلا ط تکنولوژی و کانسپت ها و مفاهیم فضایی که مهندس میرمیران از معماری ایران اقتباس کرده معماری به یاد ماندنی ایجاد کرده است که به واقع از بهترین اثار او محسوب می شود. ساختمان کنسولگری با دیواره ای بلند از جنس شیشه تعریف شده است که روح معماری و فرهنگ ایرانی را به تصویر می کشد. دیوار شیشه ای این امکان را به مخاطب می دهد که از فضای بیرون شاهد فعالیتهای داخل کنسولگری باشد و موجب پویایی فضلی داخلی شده از سوی دیگر در نمای رو به پارک صفحه شیشه ای شیب دار با انعکاس فضای سبز خارجی حسی از باغ  ایرانی را در داخل ساختمان ایجاد کرده است. میرمیران با  دیواره شیشه ای دور بنا و بازی با نور بوسیله  شفاف و کدر کردن نما ها سعی در ایجاد حداکثر تنوع فضایی دارد  که در این امر موفق بوده است

From left to right. Academy of Arts, lawyers building, sports complex Rafsanjan, Iran's embassy in Berlin, the Iranian Embassy Bangkok, the National Library Evolution of Mirmiran's works
From left to right. Academy of Arts, lawyers building, sports complex Rafsanjan, Iran’s embassy in Berlin, the Iranian Embassy Bangkok, the National Library
Evolution of Mirmiran’s works
Chehelsotun, Isfahan, Safavid, the water ,light and space by reducing the material, inspired by the Iranian Embassy in Bangkok plan
Chehelsotun, Isfahan, Safavid, the water ,light and space by reducing the material, inspired by the Iranian Embassy in Bangkok plan

 

 

s
Sheikh Lotfollah Mosque, Isfahan, Safavid, light in space

 

1 COMMENT

  1. با سلام و تشکر از این مطلب
    به نظر من استاد مرحوم میرمیران یکی از نوابغ معماری دنیا بودند که مانند ایشان بعید میدونم کسی پیدا بشه که بتونه اینقدر در تکامل معماری گذشته ایران سهم داشته باشه. روحش شاد و یادش گرامی

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here